نصیحت‌ نامه سلیمانى

1موضوع کتاب

رساله‌اى درباره بهداشت تن و پیشگیرى از بیماریهاى واگیردار در سده دهم هجرى براى شاه سلیمان قانونى

2درباره کتاب

قزوینی در نامگذاری این کتاب نیم‌نگاهی به نصیحت‌نامه‌ای داشته که ارسطو برای اسکندر مقدونی نوشته بوده است. در این کتاب مؤلف سده‌ی دهمی به شکل غیرمستقیم به نقش میکروبها اشاره کرده و یادآوری نموده که موجوداتی‌اند که به چشم نمی‌آیند اما در جریان گردش خون حرکت می‌کنند و سبب عفونت می‌شوند. این کتاب به سال ۱۳۸۶ برای نخستین بار تصحیح و در مجموعه‌ی انتشارات کتابخانه مجلس در تهران به چاپ رسید. این کتاب در همسنجی با همانندانش از متنی دلنشین برخوردار است که حتی برای غیرمتخصصین نیز خواندنی و لذت‌بخش است. هم‌هنگام و به شکل محترمانه‌ای به پادشاه زمانه که خود را خلیفه‌ی مسلمین می‌دانسته، یادکردهایی دارد که مشتمل بر حفظ عدالت در قلمرو پادشاهی است تا به سبب ستم فرمانروای زمانه بیماریهای همه‌گیر شیوع نداشته باشد..

3درباره نویسنده

در سومین سال پادشاهی چهل و هشت ساله‌ی شاه سلیمان عثمانی به سال ۹۲۸ هجری/ ۱۵۲۸ میلادی پزشکی ایرانی‌تبار که پیشتر در شهر مکه می‌زیسته به میانجیگری صدراعظم دولت عثمانی به خدمت بایزید نیای سلیمان و زان پس سلطان سلیم پدر سلیمان و سرانجام شاه‌سلیمان درآمده بوده است. نصیحت‌ نامه سلیمانى ، رساله‌ای در باب بهداشت تن به ویژه پیشگیری درباره‌ی بیماری وبا و طاعون برای شاه سلیمان قانونی نگاشته بوده است. گرچه دست‌کم هفتاد رساله به زبان فارسی از سده‌ی ششم هجری به بعد در زمینه‌ی بهداشت بدن تألیف شده بوده است، امّا این رساله متنی است کاربردی که آمیزه‌ای از نظم و نثر است و جای جای رباعی‌هایی از مؤلف بدان افزوده شده است. ابن‌مبارک قزوینی، روزگاری در فارس شاگردی دشتکی را انجام داده بوده است. به جز این بهداشت‌نامه، آثاری در رشته‌های دیگر علمی را به زبان فارسی و ترکی و عربی تألیف و ترجمه کرده و از آن جمله ترجمه‌ی کتاب حیات الحیوان دمیری (م۸۰۸هجری) به زبان فارسی است. به سبب آنکه ابن‌مبارک قزوینی نزدیک به سه دهه پزشک‌پیشگی سه پادشاه را انجام داده بوده است به نظر می‌رسد که در زمان تألیف این رساله در روزگار سالخوردگی می‌زیسته است. پادشاه از وی خواسته بوده که به همراه وی از استانبول به ییلاق برود که عذر خواسته در مقابل این کتاب را برای وی تألیف کرده بوده است.

تعداد صفحه

۸۴ص

سال انتشار

۱۳۸۶ش

ناشر

کتابخانه مجلس

نویسندگان(پدیدآورندگان)

ابن‌مبارک قزوینى